Bayburt Postası - Sergi, 3 Temmuz 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilecek. Sanatçının son dönem üretimlerini bir araya getiren bu kapsamlı seçki; güç, iktidar, medya ve bireyin varoluşsal arayışını sosyolojik ve psikolojik boyutlarıyla mercek altına alıyor.
Toplumsal Sembolizmden Ruhsal Katmanlara
Önceki çalışmalarında işlediği izlekleri yeni biçimsel arayışlar ve anlam katmanlarıyla genişleten İrfan Önürmen, bu sergisinde günümüz insanının toplumsal ve ruhsal panoramasını sunuyor. Sanatçı, serginin odağını şu sözlerle aktarıyor:
“Geçmiş sergilerimde olduğu gibi bu sergimde de merkezde insan var. Ancak bu kez sosyal göndermelerle yüklü sembolik bir alanın yanı sıra daha içsel, ruhsal ve mistik bir katmana yöneldim.”
“Film Noir” ve “Comics Noir” estetiğinden beslenen Önürmen, gündelik yaşamın sıradan anlarını anıtsal ve kahramansı bir görselliğe dönüştürüyor. Sergi, bireyin toplumsal ilişkilerdeki konumunu sorgularken, görünür ve görünmez güç mekanizmalarının insan ruhu üzerindeki etkilerini görünür kılıyor.
Atölyenin Tortularından Müze Mekânına
“Kapsam Dışı” sergisinin temel çıkış noktalarından birini sanatçının kendi üretim alanı oluşturuyor. Serginin önemli bir bölümünün atölye deneyiminden beslendiğini ifade eden Önürmen, süreci şu şekilde açıklıyor:
“Atölyeler, üretimlerin hem ipuçlarını hem de tortularını içinde barındırır. Bu izleri müze mekânına taşıdığımı düşünüyorum. Bu yeni deneyim sayesinde imgelemimin mekân içinde genişlediğini ve derinleştiğini gördüm.”
Sosyolojik bir zeminde filizlenen sergideki yapıtlar; mistik, psikolojik ve örtük etnografik katmanlara ayrışıyor. Sanatçının önceki dönem üretimlerinde öne çıkan toplumsal sembolizm, bu sergide ruhsal sembolizmle birleşerek çok katmanlı bir anlatıya evriliyor.
New York’tan Bayburt’a Uzanan Siluetler ve "OTO-KAM"
Sergide, sanatçının New York'ta gerçekleştirdiği “Everyday Heroes” (Gündelik Kahramanlar) sergisinden seçilmiş ve Baksı Müzesi için yeniden kurgulanmış eserler de dikkat çekiyor. Modern yaşamın kamusal imge ve sembollerinden ilham alan bu çalışmaların odak noktasında siluetimsi figürler bulunuyor. Önürmen, serginin ana motifleri olan bu figürleri şöyle tanımlıyor:
“Bu imgeler zamanla yalnızca toplumsal değil, aynı zamanda ruhsal imgelere dönüştü. Serginin esas kahramanları ve ana motifleri onlar. Anıtsal olmasını istediğim bu figürler üzerinden birey, iktidar ve medya arasındaki ilişkilere odaklandım.”
Sergide tül yerleştirmeler, ahşap ve beton heykellerin yanı sıra "Kapsam Dışı" için özel olarak üretilen “OTO-KAM” adlı hareketli yerleştirme de yer alıyor. Sanatçının “neo-şamanist” bir önerme şeklinde nitelendirdiği bu çalışma, dijital çağda insanın anlam ve yön bulma arayışına ironik göndermeler içeriyor. Çalışmalar, insan figürünü hem bu dünyaya ait hem de metafizik bir varlığa dönüştüren içsel bir anlatı inşa ediyor.
Çağın Tanığı Figürler ve Japon Mitolojisi
Sanatçı, serginin temel sorunsalını ise “Bir yandan medya aracılığıyla biçimlendirilen insan imgesini sorgularken, diğer yandan bireyin kendi etik ve ruhsal alanını kurma mücadelesine odaklandım” diyerek özetliyor. Önürmen’in yarattığı figürler, çağın tanığı olan yorgun ancak bilge bireyleri simgeliyor. Bu yönüyle karakterler, Japon mitolojisindeki her şeyi gören ve bilen fakat yerinden kıpırdayamayan mistik “Kuebiko” karakterini çağrıştırıyor.
Prof. Dr. Hüsamettin Koçan: "Sanat ve Hayat Arasında Güçlü Bir Diyalog"
Sergiye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Baksı Müzesi Kurucusu Prof. Dr. Hüsamettin Koçan, müzenin misyonu ile serginin örtüşen noktalarına değindi:
“Baksı Müzesi olarak sanatın yalnızca estetik bir deneyim üretmesini değil, insanın kendisiyle, yaşadığı çağla ve çevresiyle yeniden ilişki kurmasına aracılık etmesini önemsiyoruz. İrfan Önürmen’in ‘Kapsam Dışı’ sergisi bu anlamda günümüz insanının hem toplumsal hem de içsel dünyasına dair önemli sorular ortaya koyuyor. Güç ve iktidar ilişkilerinin görünür ya da görünmez etkilerini sorgularken, bireyin kendi alanını ve varoluşunu nasıl kurduğuna da dikkat çekiyor. Baksı’yı yalnızca bir sergi mekânı olarak değil, farklı deneyimlerin, düşüncelerin ve bilgi biçimlerinin karşılaşma alanı olarak görüyoruz. Önürmen’in çalışmaları da tam bu karşılaşma alanında yer alıyor. Sergi, bir yandan çağımızın ruhunu anlamaya çalışırken, diğer yandan insanın kendi iç sesine kulak verebileceği bir düşünme alanı açıyor. Bu yönüyle Baksı’nın sanat ile hayat arasında kurmaya çalıştığı diyaloğun güçlü bir parçası olduğuna inanıyorum.”
