Bayburt Postası - Dilek; tüketicilerin iade, değişim ve ücretsiz onarım gibi sıkça bilinen haklarının yanı sıra kanunda yer alan ancak pek bilinmeyen "ayıp oranında bedelden indirim" hakkına dikkat çekti.
İade ve Değişimin Gölgesinde Kalan Gizli Hak
Yeni alınan bir ürünün kusurlu çıkması durumunda tüketicilerin genellikle yalnızca iade, değişim veya onarım seçeneklerine yöneldiğini belirten Dilek, mevzuattaki dördüncü seçeneğin neredeyse hiç kullanılmadığını vurguladı. Ürünün kullanımına engel teşkil etmeyen küçük ya da kozmetik kusurlarda, tüketicinin ürünü iade etmek yerine kendisinde tutarak fiyat indirimi (kısmi para iadesi) talep edebileceğini ifade etti.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un tüketiciye bu yetkiyi açıkça tanıdığını hatırlatan Dilek, Ticaret Bakanlığının bilgilendirmelerine göre satıcının, tüketicinin tercih ettiği bu talebi mevzuattaki şartlar çerçevesinde yerine getirmekle yükümlü olduğunu belirtti.
"Küçük Bir Çizik İçin Ürünü Değiştirmek Şart Değil"
Hayrettin Dilek, konuyu bir örnekle şu şekilde açıkladı:
"Yeni satın alınan bir buzdolabının arka panelinde, cihazın çalışmasını veya soğutmasını etkilemeyen küçük bir çizik olduğunu varsayalım. Bu kusur satıştan önce tüketiciye bildirilmediyse vatandaşımız ürünü tamamen iade etmek ya da yenisiyle değiştirmek zorunda değildir. Buzdolabını kullanmaya devam ederek oluşan değer kaybı oranında indirim talep edebilir. Böylece hem uğradığı değer kaybının karşılığını alır hem de ürünün taşınması ve yeniden kurulması gibi zahmetli süreçlerle uğraşmaz."
Hem Tüketici Hem Satıcı İçin Ekonomik Çözüm
Kozmetik kusurlarda bedelden indirim hakkının her iki taraf için de en makul çözüm olduğunu dile getiren Dilek, her küçük kusur nedeniyle büyük beyaz eşyaların geri taşınmasının tüketiciye zaman kaybettirdiğini, satıcıya ise ciddi nakliye ve servis masrafı yüklediğini söyledi. Bedelden indirim hakkının uyuşmazlıkları çok daha hızlı çözüme kavuşturduğunu belirten Dilek, bu hakkı seçmenin diğer haklardan feragat etmek anlamına gelmediğini, nihai kararın her zaman tüketiciye ait olduğunu vurguladı.
İndirim Oranı Nasıl Belirleniyor?
Kanunda her kusur için sabit bir indirim oranının bulunmadığını ifade eden Dilek, indirim miktarı belirlenirken şu kriterlerin dikkate alındığını aktardı:Kusurun ürünün değerinde oluşturduğu kayıp, Kusurun bulunduğu yer ve görünürlüğü, Ürünün kullanımına olan etkisi. Tarafların indirim miktarında uzlaşamaması durumunda tüketicinin Tüketici Hakem Heyetine veya Tüketici Mahkemesine başvurabileceğini belirten Dilek, bu durumlarda değer kaybının bilirkişi incelemesiyle netleştirildiğini söyledi. Ticaret Bakanlığı mevzuatına göre, indirim hakkı seçildiği takdirde belirlenen tutarın tüketiciye derhâl iade edilmesi gerekiyor.
Hak Kaybı Yaşamamak İçin "Yazılı Beyan" Şart
Tüketicilerin bu taleplerini yalnızca sözlü olarak iletmemesi gerektiğinin altını çizen Dilek; fatura, teslimat belgesi, kusuru gösteren fotoğraflar ve yazışmaların mutlaka saklanması gerektiği uyarısında bulundu. Servis veya teslim tutanağı düzenlenirken belgeye açıkça "Ürünü alıkoyarak ayıp oranında satış bedelinden indirim talep ediyorum" ibaresinin yazdırılmasının, olası uyuşmazlıklarda tüketicinin elini hukuki olarak güçlendireceğini belirtti.
"Personel Tüketiciyi Bilgilendirmeli"
Mağazalarda ve yetkili servislerde vatandaşlara yalnızca onarım veya değişim seçeneklerinin dayatılmaması gerektiğini ifade eden Hayrettin Dilek, satış ve servis personelinin tüketicileri yasal 4 hak hakkında da eksiksiz bilgilendirmesi ve tercihi tamamen vatandaşa bırakması çağrısında bulundu.
Tüketicinin Sahip Olduğu 4 Yasal Seçenek:
1. Ürünü geri vererek sözleşmeden dönme ve bedel iadesi isteme.
2. Ürünü elinde tutarak ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme.
3. Aşırı bir masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım talep etme.
4. İmkân varsa ürünün ayıpsız bir benzeriyle (misliyle) değiştirilmesini isteme.