“…Ruslar 6 Mart 1916’da Rize’yi zapt ile Of’a doğru ilerlemeye başlamışlardı. 13. Fırka kolbaşı henüz Sivas’ta, 30. fırka Karasu şimalinde, 2. Süvari fırkası daha garpta (Ağca Hisar’da) idi. Binbaşı Halit Bey kumandasındaki Çoruh müfrezesi Aşkale batısındaki Pırnakapan’dan Çoruh havzasındaki Karakoç’a kadar 60 kilometrelik cepheyi Rusların II. Türkistan Kolordusuna karşı setir ve muhafaza ediyordu..."
"...Çoruh müfrezesi teşkilatı mahsusanın 1. ve 2. alayları ile Kaleboğazı, Milo, İşhan, Pektir, Sarıgöl Hudut taburları ile Gümüşhane depo taburlarından mürekkep idi…”
***
“… 6-7 Mayıs ve 8 Mayıs’ta Bahtlı dağındaki Drujin taburunun büyük kısmı imha ve esir edildi. 5 zabit, 250 nefer esir edilip, 1 mitralyöz zapt olundu. Esirlerden Kop cephesinde Rusların 20 taburu olduğu anlaşıldı…”
***
“… Çoruh Havzasında hareket eden Rusların II. Türkistan Kolordusu İspir’den ilerliyordu. Çoruh müfrezesi 14-15 Mart gecesi yaptığı baskınla düşman bölüğünü perişan etti. Bir kısmı esir ve çoğu telef oldu. Ruslar bu darbe üzerine daha tedbirli hareket ederek öncü süvari alayını üç taburla takviye ettiler. Üç gün sonra tekrar taarruza geçerek 18 Mart 1916’da Karakaş – Traht hattını zapt ile Müşehrek – Danzut’a ilerlediler. Vehip Paşa 10. fırkayı boş olan Çoruh Cephesine tevcih etti, beni de Çoruh – Lazistan mıntıkası kumandanlığına gönderdi. 20 Mart 1916’da Bayburt’a gelerek karargâhımı kurdum…”
***
“… Bayburt’un icabında Plevne gibi yakından müdafaasını temin için Almuşka- Menge Kızılgüney, Kızılkurtüs hattının tahkimine başlandı…”
“… Görülüyor ki 160 Rus Taburu azami 35 – 40 bin tüfekten ibaret III. Ordu üzerine saldırıyordu. Vehip, Enver’e Bayburt’u bir Plevne yapacağını yazmıştı. Burası bir Plevne gibi müdafaa edildi. Ancak (Çoruh – Masat – Kop) cephelerine karşı siperler kazılarak tahkim olunmuştu. Gerisi açıktı…”
***
“… 4 Haziran’da Kop Cihetindeki taarruz inkişaf ederek (Başçımağıl-Demçik-Çatalkaya-Saptıran) hattı tutuldu. Düşmandan 150 kadar esir, 2 top, 2 mitralyöz alınmış, perişan bir halde çekilen Plâston ve Drujinleri şiddetle takibe girişilmişti. Ruslar (Tab) ve Aşkale’nin elimize düşeceğinden korkarak oradaki ambarlarını yakıyordu…”
“… Kop harekâtı, iki arkadaş Kolordunun birbirlerine talepsiz yardımı ile vaki oldu…”
“… Kop muharebeleri 3 sayfaya ayrılır Rusların Kenantepeyi zaptettiği 1. devre (2-22 Nisan) Rusların muvaffakiyetlerini tevsie uğraştığı 2. devre (29 Nisan – 2 Mayıs) Türklerin mukabil taarruzla Rusları geri attığı 3.devre” (6 Mayıs – 12 Mayıs) Bu devrede Kop ve Bahtlı’da birer Rus taburu imha oldu…”
“… Vaziyet gösteriyor ki, bütün harekât Bayburt’un sökülmesine inhisar ediyordu…”
“… 250 kilometrelik bir cephede 25 bin muharip neferimiz vardı, bu kuvvet 40 bine kadar çıktı. Düşman ise buraya 4 misli kuvvet topladı…”
***
Bu alıntıları “Büyük Harpte Şark Cephesi Hareketleri” isimli, Mareşal Fevzi Çakmak’ın anılarını ihtiva eden kitaptan aldım. Bu kitapta, 1916 yılının Şubat ayı sonunda başlayıp Temmuz’un ortalarında biten Bayburt Savunması gün gün anlatılıyor.
Piyasada artık bulunmayan ve yeni baskısı yapılmayan bu önemli kitap, raflardaki yerini tekrar alarak, herkesin okuması sağlanmalıdır.
Bayburt Vakfı Başkanı Sayın Şahap Kavcıoğlu’na, bu konuda kendisine ihtiyacımız olduğunu duyurarak, selamlarımı iletiyorum.
Temmuz 2009
Burak YAVUZ
diyor ki:
| Bir gün üniversitede hocamla konuşurken hocam birden ''...ya insanlar şimdiye kadar hep Çanakkale Çanakkale diyip durdular.Neden Kop savunmasından kimse haberdar değil. Tamam Çanakkale muharebeside önemli ama Kop Savunması hakkında tefsilatlı bir eser bile yok. Bu konu hakkında senden bişeyler bekliyorum.'' dedi ve benim tüylerim diken diken oldu. Aslına bakılırsa aslen Erzincan'lıyım. Bayburt-Erzincan birdir benim gönlümde... Bir Bayburt'lu olarak çalışmalarımın netice vermesini herşeyden çok istiyorum. Umarım aktaracağım bilgilerle insanlar Kop'a gereken hassasiyeti gösterir.... |
ahmet aker
diyor ki:
| Geçen yıl ve bu yıl çarpışmaların geçtiği yerleri ziyaret edip,valiliğe bilgi ve resimlerimizi sunduk.Hayırlı gelişmeler oldu..Osman Okutmuş ve Ali Haydar Önerden i saymazsak geçtiğimiz yıla kadar bu bölge ve büyük savunma yeterince ilgi görmemiş |
SAVAŞ ÇELEBİ DİYORKİ
diyor ki:
|
Ahmet Abi... Sizi tebrik ediyorum.Bu tür araştırmlarınızda size her türlü yardımcı olmaya hazırım.Tarihte bu kadar büyük yeri olan Kop savunmasına ne yazıkki Biz Bayburtlular olarak fazla önem gösterip araştırma ihtiyacı bile duymuyoruz.Siz İnşallah bize vesile olursunuz.Düşünün memleketimizde bu simge isimleri bir Caddeye veya Sokağa dahi veremedik.Nediyelim ....Selamlarımla. |
ahmet aker
diyor ki:
| Yunus Bey bu bölge, defnedilmemiş şehitleri,geçenlerde sizin de topladığınız fişek kalıntıları ve henüz kaybolmamış binlerce siper yerleri ile tam bir açık müzedir,ileride bir gezi ve ziyaret yeri olacağına şüphe yok... |
yunussargut
diyor ki:
|
Ahmet Bey ağzına diline sağlık.Bu güne kadar üzerinde durulmayan Şark Cephesi ve Kop savunması ile ilgili hassasiyetinizi tebrik ediyorum. Rahmetli Fevzi Paşa'nın dediği 'Bayburt savunması ikinci Plevnedir' çok mübarek sözüne şunu da eklemek lazımdır 'Kop savunması ikinci Çanakkale'dir' Çünkü Rus ordusu bu emsalsız savunma ile karşılaşmamış olsa idi Karadenizdeki kuvveti ile buluşup İstanbul'u işgal edip, Türkiye'yi bölme planı gerçekleşmiş olacaktı. Savaşın mühim bir kısmının geçtiği Soğanlı- Gagart tepesinde Ögene'den Kavlatan'a hücüm eden Rus askeri ile Çanakkale'den gelen bir arkadaşıyla çarpışırken arkadaşını orada şehit veren bir dedenin torunu olması hasebiyle de konuyu ve yazınızı çok önemli ve değerli buldum. İnşallah ilgililer Kop savunmasının tarihi önemini anlar,ilgi duyar ve her karışı kanla yoğrulmuş bu kutsal vatan toprağına gereken ilgiyi gösterilir. Selam ve saygılarımla. |
