Bayburt Postası

Bayburt Postası - Kökü, Orta Asya’dan geliyor… Önceleri bir savaş oyunuydu. Daha sonra gösteri amaçlı bir spora dönüştü. 1800’lü yıllarda tehlikeli olduğu gerekçesiyle yasaklandı. Ardından tekrar yapılmaya başlandı ve Anadolu’da yaygınlaşarak benimsenen bir spor oldu. Zaman içinde; kâh unutuldu, kâh popülerliğini yitirdi fakat hiç yok olmadı. Türkiye’de birkaç şehirde sessiz sedasız varlığını sürdürmeye devam etti. Tüm zorluklara ve de yokluklara rağmen…

Cirit sporundan bahsediyoruz...

Türklerin yüzyıllardır yaptığı ciriti, günümüzde yaşatmaya çalışan şehir sayısı oldukça az. Bu ata sporunun gönüllü ciritçiler tarafından devam ettirildiği birkaç şehirden biri de Bayburt... Kendine has izleyicileri tarafından her zaman ilgi odağı olan bu spor, 21 Şubat’ların, 29 Ekim’lerin ve kültürel faaliyetlerin vazgeçilmez bir etkinliği haline geldi. Cirit müsabakaları da, izleyenlere bugün hâlâ keyifli ve heyecanlı anlar yaşatıyor.

Peki… Bayburt’ta kültürel faaliyetler arasında her yıl tanık olduğumuz cirit sporu, hangi şartlar altında yapılıyor ve nasıl yaşatılıyor? İşte biz de bunun cevabını, bu ata sporunu yaşatmaya çalışanlardan dinlemek istedik. 

Yılda en az 3-4 dört kez ya gösteri ya da turnuva adı altında karşımıza çıkan ciritçilerimizi, ‘cirit muhteşemdi’  başlıklı haberlerin tam aksine, o ‘muhteşem’ görünen kısmın perde arkasını aralamaya çalışarak, tanımak istedik…

Konuyla ilgili 20 yıldır Bayburt Cirit İl Temsilciliği görevini yürüten Mahmut Orun’a kulak verdik.  Orun’u dinleyince ciritçilerin tüm zorluklara rağmen ayakta durmaya çalıştıklarının farkına vardık.  Aynı zamanda Cirit Milli Hakemi de olan Mahmut Orun, Bayburt Postası’na verdiği röportajda, cirit tarihinden yaşanmışlıklara da değindi, günümüzde çekilen sıkıntılara da…

İşte o röportaj:

-Öncelikle cirit oyunundan bahseder misiniz?
-Geleneksel Spor Dalları Federasyonu Başkanlığı bünyesinde yer alan Cirit oyunu ilimizde de geçmişten geleceğe yaşatılan bir oyun. Türkiye’de yaklaşık 50 Cirit takımı var. Bunların 24’ü Erzurum’da… Cirit Federasyonu Başkanımız Erzurumlu Fatih İstanbulluoğlu. Yine komşu illerden Erzincan’da 7 takım bulunuyor. Bu civarda Kars ve Malatya’da da Cirit oyunu oynanır. Bayburt’ta ise 2 tane Cirit takımımız var. Bayburt Atlı Spor Kulübü ve Balca Atlı Spor Kulübü. Bölgemizde ve Türkiye’de bu konuda en güçlü il Erzurum. Hatta geçen yıl Emniyet Teşkilatı, Polis Gücü adı altında cirit takımı kurdu. 24 takımı var, ve 24’üde güçlü. Cirit Türkiye’de lig statüsünde oynanan bir oyundur. Öncelikli olarak illerde il birincilikleri yapılır. Mesela bu yıl Bayburt’ta Bayburt Atlı Spor Kulübü il birincisi oldu, grup maçlarını bekliyor. Türkiye genelinde 4 grup olur. Gruplarda başarı elde edenler ise Türkiye Şampiyonası’na katılmaya hak kazanır.    

“Destek görüyoruz ama yeterli derecede değil”

-Cirit Federasyonu tüm takımlara yeterli derecede destek oluyor mu?
-Cirit Federasyonu Türkiye’deki her takıma aynı gözle bakar. Ve her geçen gün gelişmeye, yenilenmeye çalışan bir federasyonumuz var. Mesela şuanda Balıkesir Cirit Takımı yeni kuruldu. Kayseri’de de kurulma çalışmalarına devam ediliyor. Manisa Cirit Takımı, Türkiye’nin gözde takımlarından. Uşak’ta bayan cirit takımı kuruldu. 14-15 yaşlarındaki kız çocukları cirit oynuyor.  Her yerde gelişmeye yönelik çalışmalar var. Cirit milli takımla diğer ülkelere gösteri maçı yapmaya gidiyor. Sporcumuz Fikret Köprücü de milli takımda yer alıyor. Federasyonun cirit sporunu Türk Dünyası’na yayma çalışması var. Türk cumhuriyetlerinde cirit var ama ortak kural yok, her yer farklı oynuyor. Ortak kurallar üzerinde çalışmalar devam ediyor. Uluslar arası bir boyuta da kazandırılacak.  Federasyonumuz ata sporumuzun dünyaya tanıtılması için böyle bir girişimin içerisinde.

-Bayburt bu gelişmenin, ilerlemenin neresinde yer alıyor?
-Bayburt’ta maddeten çok zayıfız. Valilik ve belediyemizin verdiği desteklerle ayakta durmaya çalışıyoruz. Her 2 takımımız da diğer illerin takımlarına göre çok zayıf. Mesela bu yıl il birincisi olan Bayburt Atlı Spor Kulübü’nün gruplardan çıkma ihtimali çok zayıf.

“Eskiden çok daha güçlü bir destek alıyorduk”

-Cirit’te güçlü olduğumuz dönemler hiç olmadı mı?
-Elbette oldu.  Eski Belediye Başkanımız Muammer Daştan zamanında çok iyi destek alıyorduk. Bayağı da başarılı oluyorduk. Hangi ile müsabakaya gidersek kendisi de bizimle geliyordu. İşadamı Kurban Yazoğlu’nun maddi manevi çok büyük desteklerini gördük. Dede Korkut Kültür Sanat Şölenleri'nin ilk yıllarında işadamlarımızla konuştuk ve o zaman bayağı bir destek çıktılar. Eski Valimiz Ali Haydar Öner, eski Belediye Başkanımız Hükmü Pekmezci, Geleneksel Spor Dalları Federasyonu Eski Başkanı Alper Yazoğlu bizi hiçbir zaman yalnız bırakmadılar. 

-Şuan hiçbir destek görmüyor musunuz yani?
-Sayın valimizden,  sayın belediye başkanımızdan, destek görüyoruz ama yeterli derecede değil.  Mesela eski Valimiz Kerem Al geçen sene yem yardımında bulundu. Bu bizlere inanılmaz bir destek oldu. En azından binici kardeşlerimiz 5-6 ay yem parası vermediler. Yine Belediye Başkanımız H. Ali Polat, yeni cirit sahası sözü verdi. Bu destekler çoğalır, Bayburt halkı da bu desteğe katılırsa, inanıyorum ki gittiğimiz her yerde Bayburt’un reklamını daha iyi yaparız. Valimiz Hasan İpek ilimize yeni geldi. Henüz bu konuları hiç görüşemedik ama dışarıdan duyduklarımız cirit sporuna ilgili biri olduğu yönünde. Kendisini bu konuları görüşmek üzere ziyaret edeceğiz.

Her hafta gösteri maçı

-Spor dallarının tamamında destek olunsa bile bir doyumsuzluk var. Ciritte de bu böyle midir?
-Kesinlikle değil. Bayburt’ta Cirit sporu ile ilgilenen sporcularımız maddi güçleri zayıf olan insanlar. İyi bir at 9-10 bin TL'den aşağı değil.  Onu da bizim sporculardan 2-3 kişinin dışında kimse alamaz.  Elimizden tutan olsa Bayburt’ta bu spor çok iyi yerlere gelir ve Türkiye’de her yıl derece alır. Bayburt’ta da her hafta bir gösteri maçı yaparız.

-Saha dışında yani perde arkası kısmında ne tür zorluklar çeker ciritçiler veya ne tür güzellikler yaşanır. Bunlardan biraz bahseder misiniz?
-Bir atın evde mutlaka özel bakıcısı vardır. Onun belli saatlerde suyu, yemi, tımarı, çarşıda gezdirilmesi, binilmesi gibi işleri vardır.  Sadece atı ahıra bağlayıp yedirip içirmeyle verim alamazsın. Bayburt’ta varını yoğunu bu işe harcayan sporcularımız var. Bu iş hiçbir şeye benzemez.  At sadık bir hayvandır.  At sahibini düşürdüğü zaman kafasını eğer ve sahibine bakar kalkacak mı diye. Sahibine vurmasın diye ya da ezmemek için başının üstüne durup,  takla atanını gördüm. Bayburt’ta da bu derece iyi atlar vardır ama hepsi öyle değildir. Bugün en ucuz at 4-5 bin TL’den başlar. Cirit oyununda asıl unsur attır. Ciritçiyi at oynatır. Binicisinin el hareketine göre hamle yapan atlar var. Mesela bizim takımlarda müsabaka öncesinde mutlaka ahırda 2 sporcu yatar. Yola gideceğimiz zaman kamyonda atların yanında 2 kişi mutlaka olur. Ahırda yemek pişirir yeriz orda yatar kalkarız. Sporcu atının rahat etmesi için her türlü fedakârlığı yapar.

“Sahibimiz olmadığı için bizi dışladılar”

-Çevre illere müsabakalara gidiyorsunuz, masraflarınızı federasyon mu karşılıyor?
-Lig müsabakalarına gittiğimiz zaman federasyon karşılar. Özel turnuvalara ise federasyon sadece hakem desteği verir. Biz daha çok Valilik ve Belediyenin katkılarıyla müsabakalara gidebiliyoruz. Birçoğunda da bizi davet edenler masraflarımızı karşılıyor. Mesela Edirne, Mersin, Konya, Didim, İstanbul başta olmak üzere Türkiye’nin birçok iline gittik.  İstanbul’da her yıl Kağıthane şenliklerine gidiyorduk. 2 senedir sahibimiz olmadığı için bizi dışladılar. Daha kuvvetli illerin takımları çağrılıyor. Biz çağrılmıyoruz. Fakat bu hep böyle değil. Çevre illere gidebiliyoruz. Mesela Gümüşhane’ye her yıl Kuşburnu festivaline çağrılıyoruz.

“Üniversitemizin talebi var!” 

-Yeni sporcular yetişiyor mu?
-Bu iş birazda aileden görme usulü ile devam ediyor. Üniversitemizin bizden bir talebi var. Spor bölümüne ciriti de sokmayı düşünüyorlar. Öğrencilerin yetiştirilmesini istiyorlar. Olumlu baktık. Bizim için sakıncası olmadığını ve öğrenci kardeşlerimize bu ata sporunu öğretmeyi de taahhüt ettik.

-Son olarak neler söylemek istersiniz?
-Ata sporumuza sahip çıkalım diyorum. Her spor dalında olduğu gibi bu sporda da her şey gelip maddiyata dayanıyor. Futbola gösterilen önem kadar olmasın, cirit sporuna da önem gösterilsin diyorum. Ayrıca Bayburt Postası’na sorunlarımıza kulak verdiği için teşekkür ederim.