Bayburt Postası

Bayburt Postası - Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi  Yard. Doç. Dr. Fatma Ahsen Turan ve Araştırma Görevlisi Reyhan Gökben Saluk’un editörlüğünü yaptığı “Sazın ve Sözün Sultanları” adlı serinin altıncı kitabı çıktı. Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi öğrencilerinin kendi memleketlerindeki halk şairleri ile yaptıkları söyleşilerden oluşan kitap, yine halk şairlerinin âşık edebiyatı ile ilgili düşüncelerini içeriyor. 

Halk şairlerini; çok geniş bir coğrafyada, yüzyıllardır devlet olma özelliğini taşıyan Türk milletinin geçmişten günümüze birer “söz elçileri” olarak niteleyen Yard. Doç. Dr. Fatma Ahsen Turan, kitabın önsözünde, “Bu büyük ustalar, saz ve söz arenasında nöbeti birbirlerine emanet ederek günümüze kadar sazın ve sözün şanlı, hür, emsalsiz bayrağını taşımışlardır” diyor.

Bayburt’ta sazın ve sözün bayrağını taşıyan âşığımız Ali Sırrı Çoban’ın da (Aşık Süphani) yer aldığı kitap, âşık edebiyatının meselelerine ışık tutacak nitelikte… Yaklaşık 25 yıldır aşıklar kervanı içinde bulunan ve Aşık Süphani mahlasıyla tanınan Ali Sırrı Çoban’ı anlatan makaleyi ise Elif Akduman yazdı… 

Elif Akduman’ın kaleminden…

Ali Sırrı Çoban, Bayburt’un Halfi Kale mahallesinde 1960 yılında doğdu. Ali Sırrı, on altı yaşına kadar çobanlık yaptı. 1978 yılında, liseyi bitirdikten sonra kardeşleriyle birlikte gurbete çıktı. Gurbette taş yontma işçiliğini öğrendi. Yurdun hemen her yöresinde bu iş üzerine çalıştı. 1989 yılında sağlık teşkilatına girdi. Hâlen halk sağlığı üzerine çalışan Çoban, evli ve beş çocuk babasıdır.

Ali Sırrı Çoban’da âşıklık sevdası; badeli âşıkların şiir kitaplarını okuyarak, Celalî, İrşadî, Hicranî Babaların, Burhanîlerin, Hilmilerin kasetlerini, plaklarını dinleyerek başlamıştır. On beş yaşındayken kendi kendine saz çalmayı öğrenen Çoban, Bayburtlu Şaşkunî Baba’dan çok şey öğrenmiştir. Gümüşhane Kelkitli Kul Nuri’yi ustası olarak kabul eden Âşık Süphanî, yirmi beş yıldır âşıklık kervanının içinde bulunmaktadır.

Ali Sırrı, ilkokul dörde kadar asıl adını Süphan olarak bildiğinden dolayı şiir söylemeye başladıktan sonra da Süphanî mahlasını kullanmıştır. Ona göre halk şairi olmanın temel dayanağı, aşk ve çiledir; Süphanî mahlası da bu iki dayanak üzerine kuruludur.

Âşık Süphanî; Sümmanî, Yıldızeli gibi makamları bilmektedir. Erzurumlu Âşık Reyhanî, Sümmanî Baba, Karslı Çobanoğlu, Çıldırlı Şenlik gibi âşıkların şiirlerini beğenmektedir. Karslı Çobanoğlu ve Erzurumlu Âşık Reyhanî ile yurt içinde ve dışında programlara katılmıştır.

Süphanî, Ramazan’da kahvehanelerde âşıklarla birlikte hikâyeler anlatmış, saz çalıp söylemiştir. Âşık meclislerine her zaman iştirak edemediğini fakat çeşitli vesilelerle davet edildiği ortamlarda bulunduğunu belirtmektedir. Şair âşıklığın muhabbetle başlayacağını, “Muhabbetsiz muhabbet olmaz.” sözleriyle ifade etmektedir.

Âşık Süphanî, âşıklık geleneğinin yaşatılabilmesi için âşıkların da sorumlukları olduğunu düşünmektedir. Süphanî, âşıkların örnek, doğru insanlar olmaları gerektiğini düşünmektedir. Aksi durumunda ise bu geleneğin layıkıyla gelecek nesillere taşınabileceği konusunda endişeli olduğunu sözlerine eklemektedir.
Âşık Süphanî, Kültür Bakanlığı’na kayıtlıdır. Bununla birlikte MESAM, İLESAM, TÜRKSAV, Bayburt Şair ve Yazarlar Derneği gibi birçok derneğe ve kuruluşa üyedir. Hakkında iki tez çalışması yapılmıştır. Dört kaseti ve “Beni Benden Sorma” adlı bir şiir kitabı bulunmaktadır. 2005’te Kars Âşıklar Yarışması’na katılmış ve yarışmalarda derece kazanmıştır.

Âşık Süphanî, Bayburt Dede Korkut Şölenleri, İpek Yolu Fuarı Festivali, Fındık Festivali, Kars Peynir Festivali, Gümüşhane Pestil Şölenleri gibi pek çok festival ve şölenlerde bulunmuştur. Çeşitli TV programlarına çıkmış, 10 sene kadar Bayburt’un yerel radyolarından birinde Cuma akşamları program yapmıştır. Âşık Süphanî’nin birçok ödülü ve katılım belgesi bulunmaktadır.

Âşık Süphanî, teknolojinin âşıklık geleneği üzerindeki etkisinin olumlu olduğunu düşünmektedir. Teknoloji âşıkları diye tabiri ettiği günümüz âşıklarının her yönden tekniğin içinde olduklarını ve bu durumun aşıklık geleneğinin devamı açısından faydalı olduğunu söylemektedir. Günümüz âşıklarının yaşadığı zorluklardan da bahseden Âşık Süphanî, eserlerin yayınlanmasında karşısına çıkan engellerden dert yanmaktadır. Şairlerin bu millet için önemli olduğunu, şairlere değer verilmesi gerektiğini düşünmektedir.

Âşık Süphanî, devletin ve üniversitelerin âşıklara sahip çıkmasını istemektedir. Süphanî, edebiyat bölümlerinin halk edebiyatı derslerine âşıkların da sazlı sözlü katılmaları gerektiğini böylece âşıklık geleneğinin kalıcı olarak yeni nesillerce öğrenilebileceği düşüncesindedir.