Bayburt Postası

Kimi Edirne'de, kimi Kırşehir'de, kimi Bursa'da doğmuş. Onlar kitapların yazdığı değil gözlerin gördüğü Cumhuriyet'le büyümüş. Ortak noktaları Cumhuriyet'in ilan edildiği 1923 yılında dünyaya gelmiş olmaları. Şimdi 86 yaşındalar. 27 Mayıs'tan 12 Mart'a, 12 Eylül'den 28 Şubat'a demokrasiyi sekteye uğratan tüm gelişmelere şahit olmuşlar. Uzun ömürlerinde Atatürk'ü de görmüşler, kıtlığı da. Cumhuriyet'in 86. yılı coşkuyla kutlanırken gözlerini Cumhuriyet'e açanlar, uzun hikâyelerini anlattı. Hepsi kötü günlerin geçmişte kaldığından, yeni nesillerin gözlerini barışa ve huzura açacaklarından emin. Ortak bir ses yükseliyor aralarından: "Cumhuriyet, halktan aldığı güçle sonsuza kadar var olacak."

Top atışları eşliğinde doğmuş

29 Ekim 1923'te doğan nadir insanlardan Ali Kefeli. Cumhuriyet'in ilan edildiği gün, Trabzon'da top atışları eşliğinde dünyaya gelmiş. Patlama seslerini duyan ebesi, "Yine düşman geldi!" diyerek sarılmış silahına. Ancak kısa süre sonra atışların yeni bir ülkenin kuruluşunu kutlamak için ateşlendiği anlaşılmış. Cumhuriyet'i 'hürriyet' olarak tanımlıyor. Türkiye'nin işgalden özgürlüğe hayal edilemeyecek mesafeler kat ettiğini ifade eden Kefeli, barışın hâkim olacağına dair umutlarını hiç yitirmediğini vurguluyor.

Allah 60'lı yılları bir daha göstermesin

Cumhuriyet'le yaşıt olan Perihan Palasallar, İstanbul'a 1936'da gelmiş. Uzun yıllar Üsküdar'da terzilik yapmış. Şimdi kuytu köşesinde hayatını devam ettiren Perihan Hanım, uzaktan gördüğü Adnan Menderes'i anlatırken heyecanlanıyor. Cumhuriyet tarihinde derin yaralar açan 1960 darbesini hatırlayınca, "Allah o günleri bir daha göstermesin." diyor. Cumhuriyet'i mesleğiyle bütünleştirerek tanımlıyor: "Cumhuriyet kırkyamadır. Her renkten kumaş bir araya gelir, ortaya seyrine doyum olmayan bir bütün çıkar."

29 Ekim'de vatanımıza kavuştuk

Hatice Veyzalay, Bursalı bir Cumhuriyet kadını. Eski 29 Ekim'lere dair anılarını, "Çok güzel günlerdi. O günleri özlüyorum." sözleriyle dile getiriyor. Cumhuriyet serüvenini ise öz bir şekilde ifade ediyor: "29 Ekim'de vatanımıza kavuştuk. Zamanla sekteye uğrasa da yıllar içerisinde de haklarımıza kavuştuk." Çocukluğundaki bayramları anlatırken de, "Sokaktan bandolar geçerdi, hemen koşardık köşe başına. Marşlar okurduk." şeklinde ifade ediyor.

Şemsipaşa'daki kutlama unutulmaz

Fatma Aliye Barkın, Cumhuriyet'le birlikte yeni yaşını kutlayacak sayılı kadınlardan. Çocukluk yıllarına dair pek bir şey hatırlamasa da Cumhuriyet'in kadınlara kendilerini ifade etme imkânı sağladığını çok iyi biliyor. Bayramlarda komşularıyla Şemsipaşa'ya çıktıklarını unutamayan Barkın, babasının sadece 29 Ekim kutlamalarına izin verdiğini söylüyor. Yaşlı kadın, gençlere şu tavsiyede bulunuyor: "Ahlaklı, dürüst olun. Değerinizi ayaklar altına düşürmeyin ve en önemlisi Cumhuriyet'e sahip çıkın."

Cumhuriyet'i yaşadıkça öğrendik

Tokat Emirören'de doğan Gülhanım Narşap, çocukluğunu şehirde yaşamış akranları kadar şanslı değil. Cumhuriyet bayramlarıyla ilgili çok fazla hatırası olmasa da, "Ben ev çocuğuydum, evde kutlardık." diyor. Cumhuriyet ilan edildiğinde köylünün neyle karşılaşacaklarını bilmediklerini söyleyen Narşap, "Biz Cumhuriyet'i bilmezdik, yaşadıkça öğrendik ne büyük nimet olduğunu." diye konuşuyor. Atatürk'ü babasından dinlediğini sözlerine ekliyor: "Babam, bu bizim babamız, soylu, efendi adam derdi."

Avrupa gördüm ama Türkiye başka

Bugün 86 yaşında olanlardan biri de Kırşehirli Mehmet Ali Yıldız. Ömrünün 25 yılı gurbette geçmiş. "Avrupa gördüm ama Türkiye bir başka." diyen Yıldız, kimseye özenmemek gerektiğini, insanlığın âlâsını vatanında gördüğünü söylüyor. "Cumhuriyet'in ilanıyla dünyanın karşısında dimdik durduk." diyen Yıldız, siyasi gündemin de sıkı takipçisi. Türkiye'nin komşularıyla dostane ilişkilerine, "Komşuyla dostluktan kimseye zarar gelmez." sözleriyle destek veriyor.